เมื่อผู้ป่วยได้รับการส่งต่อเข้าสู่การดูแลแบบประคับประคอง หลายคนมักรู้สึกว่า นี่คือจุดที่ความหวังสิ้นสุดลง เพราะการรักษาไม่ได้มุ่งหวังให้หายจากโรคอีกต่อไป แต่แท้จริงแล้ว สิ่งที่สิ้นสุดคือเป้าหมายของการรักษา ไม่ใช่ความหวังของมนุษย์ในการมีชีวิตที่ดี
เพราะความหวังเป็นสิ่งที่เปลี่ยนแปลงได้ และไม่ใช่สิ่งที่มีหรือไม่มีเพียงสองสถานะ
จากงานศึกษาของ Kaye Herth นักวิจัยด้านการพยาบาลผู้บุกเบิกการศึกษาความหวังในผู้ป่วยเรื้อรัง อธิบายว่า ความหวังคือพลังภายในที่ช่วยให้มนุษย์มองเห็นความเป็นไปได้และความหมายของชีวิต แม้กำลังเผชิญกับความทุกข์หรือความไม่แน่นอนใด ๆ ที่กำลังเกิดขึ้น
ในขณะที่ C. R. Snyder นักจิตวิทยาผู้พัฒนา Hope Theory ได้เสนอไว้อย่างน่าสนใจเพิ่มเติมอีกว่า ความหวังคือความสามารถในการมองเห็นเป้าหมาย และค้นหาหนทางที่จะก้าวไปสู่เป้าหมายนั้น แม้เป้าหมายดังกล่าวจะต้องเปลี่ยนแปลงไปตามข้อจำกัดของชีวิต
ในระยะแรกของโรค ความหวังอาจหมายถึงการรักษาให้หาย การตอบสนองต่อยา หรือการมีชีวิตที่ยาวนาน
แต่เมื่อโรคดำเนินมาถึงระยะที่ไม่อาจรักษาให้หาย ความหวังจึงมักค่อย ๆ เปลี่ยนรูป จากความหวังที่จะมีชีวิตยืนยาวเป็นความหวังที่จะใช้ชีวิตที่เหลืออยู่ให้ดีที่สุด
ผู้ป่วยหลายคนหวังให้ได้กลับบ้าน ได้ใช้เวลากับครอบครัว ได้ขอโทษหรือให้อภัยใครบางคน ได้เห็นหน้าลูกหลานอีกครั้ง หรือเมื่อท้ายที่สุด อาจหวังให้สามารถจากโลกนี้ไปอย่างสงบ ปราศจากความเจ็บปวดและทุกข์ทรมาน
งานวิจัยในผู้ป่วยระยะท้ายยังพบว่า ผู้ที่สามารถปรับเปลี่ยนความหวังให้สอดคล้องกับความเป็นจริง มักมีความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้าน้อยกว่า มีคุณภาพชีวิตดีกว่า และรู้สึกว่าชีวิตของตนยังคงมีคุณค่า แม้เวลาที่เหลือจะมีจำกัด
สิ่งเหล่านี้สะท้อนให้เห็นได้อย่างชัดเจน ว่าความหวังไม่ได้ตั้งอยู่บนการปฏิเสธความจริง หากแต่อยู่บนการยอมรับความจริง แล้วค้นหาความหมายภายใต้ความจริงนั้น
หน้าที่สำคัญของการดูแลแบบประคับประคอง จึงไม่ใช่การทำลายความหวังด้วยการบอกความจริง แต่คือการช่วยให้ผู้ป่วยค้นพบความหวังใหม่ที่เหมาะสมกับช่วงเวลาของชีวิต
เพราะแม้เราจะไม่สามารถเพิ่มจำนวนวันของชีวิตได้เสมอไป แต่เรายังสามารถเติมเต็มชีวิตในทุกวันที่เหลืออยู่ได้เสมอ
บางครั้ง ความหวังที่ยิ่งใหญ่ของมนุษย์ อาจไม่ใช่การมีชีวิตอยู่นานขึ้น แต่คือการได้ใช้ชีวิตที่เหลืออยู่ อย่างมีความหมายจนถึงวันที่ลมหายใจสุดท้ายมาถึง
Those who have a 'why' to live can bear almost any 'how'
ผู้ที่มีเหตุผลที่จะมีชีวิตอยู่ ย่อมสามารถอดทนต่อวิธีการใช้ชีวิตได้ในแทบทุกแบบ
Viktor Frankl
บทความโดย นพ.ภิญโญ ศรีวีระชัย
Dr. Pinyo Sriveerachai, M.D.
Palliative care Specialist (ว.) : 26339
ให้เราช่วยดูแลคนที่คุณรักในช่วงเวลาสำคัญที่สุดของชีวิต
หากคุณกำลังมองหาโรงพยาบาลดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายหรือศูนย์ดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง ทีมแพทย์ของโรงพยาบาลวันเวลาอินเตอร์เนชั่นแนล พร้อมให้คำแนะนำและวางแผนการดูแลที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยและครอบครัว เราพร้อมดูแลทั้งด้านร่างกายและจิตใจเพื่อให้ทุกช่วงเวลามีคุณค่า เต็มไปด้วยความสงบ และความหมาย
