หลังจากที่ผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยว่าโรคที่เป็นอยู่ได้เดินทางเข้าสู่ระยะท้าย คำถามที่เกิดขึ้นในใจของพวกเขาเหล่านั้น มักไม่ใช่ “แล้วจะรักษาอย่างไรต่อ” เพราะเข้าใจดีอยู่แล้วว่ารักษาไม่ได้
แต่คำถามจะกลายเป็นบางสิ่งที่สำคัญมากกว่านั้น นั่นคือ “เวลาที่เหลืออยู่นี้ เราจะใช้เพื่ออะไร”
น่าสนใจว่าคำถามเดียวกันนี้เป็นสิ่งที่มนุษย์ทุกคนควรถามตนเองเช่นเดียวกัน แม้ยังอยู่ในวันที่มีสุขภาพอันแข็งแรง เพราะไม่มีใครสามารถรู้ได้อย่างแน่ชัดว่าในความเป็นจริงแล้ว แต่ละคนยังมีเวลาเหลืออีกนานแค่ไหน
การดูแลแบบประคับประคอง จึงไม่ได้มุ่งเน้นไปที่การบรรเทาความเจ็บปวดทางด้านร่างกายเพียงเท่านั้น หากยังให้ความสำคัญกับการค้นหาความหมายในชีวิต ซึ่งได้รับการยอมรับว่าเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของคุณภาพชีวิตในระยะท้าย
Viktor Frankl จิตแพทย์ผู้รอดชีวิตจากค่ายกักกันในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ชี้ให้เห็นว่ามนุษย์สามารถเผชิญความทุกข์ได้ หากยังมองเห็นความหมายในการมีชีวิตอยู่
ขณะที่แนวคิดเรื่อง Meaning-Centered Care ก็พบเช่นกันว่าการช่วยให้ผู้ป่วยค้นพบความหมายและคุณค่าในชีวิต สามารถลดความสิ้นหวัง ความวิตกกังวล และความทุกข์ทางจิตวิญญาณได้อย่างมีนัยสำคัญ
สำหรับผู้ป่วยบางคน ความหมายอาจอยู่ที่การได้ใช้เวลากับคนที่รักอย่างเต็มที่ หรืออาจเป็นการได้สะสางเรื่องที่ค้างคาซึ่งเก็บไว้ในใจมานาน หรืออาจคือการได้มองเห็นพระอาทิตย์ขึ้นจากหน้าต่างห้องนอนเป็นครั้งสุดท้าย
สิ่งเหล่านี้มักดูเล็กน้อยในสายตาของคนทั่วไป แต่เป็นเป้าหมายอันยิ่งใหญ่ในชีวิตของใครอีกหลายคน
คุณค่าของการดูแลผู้ป่วยในระยะนี้ จึงไม่ใช่เพื่อการมีชีวิตอย่างยืนยาว แต่เน้นไปที่การทำให้วันเวลาที่เหลืออยู่มีความหมายให้ได้มากที่สุด
และบทเรียนนี้ไม่ได้มีไว้สำหรับผู้ป่วยเพียงเท่านั้น หากยังเป็นคำถามที่ส่งมาถึงคนที่ยังแข็งแรงทุกคนว่า หากวันหนึ่งเรารู้ว่าเวลาของชีวิตเหลืออยู่อย่างจำกัด สิ่งใดกันแน่ที่เราจะเลือกทำ และเหตุใดเราจึงไม่เริ่มทำสิ่งนั้นตั้งแต่วันนี้
เพราะความหมายในชีวิต ไม่ใช่สิ่งที่เราจะค้นพบได้เฉพาะในวันสุดท้าย แต่คือสิ่งที่เราค่อย ๆ สร้างขึ้นในทุกวันที่ยังมีโอกาสได้ใช้ชีวิต ณ เวลาที่มีอยู่ในปัจจุบัน
หากวันหนึ่งแพทย์บอกว่า คุณเหลือเวลาอีกเพียงสามเดือน สิ่งแรกที่คุณจะทำคืออะไร ?
แล้วเพราะเหตุใด สิ่งนั้นจึงยังไม่ใช่สิ่งที่คุณกำลังทำอยู่ในวันนี้ ?
บทความโดย นพ.ภิญโญ ศรีวีระชัย
Dr. Pinyo Sriveerachai, M.D.
Palliative care Specialist (ว.) : 26339
ให้เราช่วยดูแลคนที่คุณรักในช่วงเวลาสำคัญที่สุดของชีวิต
หากคุณกำลังมองหาโรงพยาบาลดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายหรือศูนย์ดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง ทีมแพทย์ของโรงพยาบาลวันเวลาอินเตอร์เนชั่นแนล พร้อมให้คำแนะนำและวางแผนการดูแลที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยและครอบครัว เราพร้อมดูแลทั้งด้านร่างกายและจิตใจเพื่อให้ทุกช่วงเวลามีคุณค่า เต็มไปด้วยความสงบ และความหมาย
