ในสายตาของคนทั่วไป ความก้าวหน้าของการแพทย์ทำให้เราเชื่อว่า แทบทุกอาการย่อมมียารักษา
หากปวดก็ให้ยาแก้ปวด หากเหนื่อยก็ให้ยาบรรเทาอาการเหนื่อย หรือหากนอนไม่หลับก็ให้ยาเพื่อช่วยให้ง่วงและหลับไปในที่สุด
ความทุกข์ของผู้ป่วยจึงดูเหมือนเป็นปัญหาที่รอการแก้ไขด้วยยาและเทคโนโลยีที่เหมาะสมอยู่เสมอ
ในผู้ป่วยระยะท้าย ยังมีความจริงอีกด้านหนึ่งต่อความปวดที่หลายคนอาจจะยังไม่รู้
ผู้ป่วยหลายราย เมื่อได้รับยาแก้ปวดอย่างเต็มที่ จนความปวดทางกายแทบไม่เหลือแล้ว แต่เขาเหล่านั้น กลับยังนอนอยู่ร้องไห้ทุกคืน
และเมื่อถามว่าเจ็บตรงไหน เขากลับตอบว่า “ผมไม่อยากให้ลูกต้องคอยเช็ดตัวให้ทุกวัน” หรือบางคนก็พูดเพียงสั้น ๆ ว่า “ฉันกำลังเป็นภาระของทุกคน”
ความทุกข์เหล่านี้เอง ที่ไม่มียาตัวใดสามารถทำให้บรรเทาเบาบางได้ลง
การดูแลแบบประคับประคอง สะท้อนภาพให้ทุกคนเข้าใจได้เป็นอย่างดีว่า ความปวดเป็นเพียงส่วนหนึ่งของความทุกข์เท่านั้น ผู้ป่วยอาจไม่ปวดแล้ว แต่ไม่ได้แปลว่าเขาจะไม่ทุกข์
เขาอาจยังทุกข์จากความรู้สึกไร้ศักดิ์ศรี การต้องพึ่งพาผู้อื่น การสูญเสียบทบาทที่เคยมี ความเข้าใจว่าตนไร้คุณค่า หรือความกังวลว่าจะจากโลกนี้ไปอย่างเดียวดาย
ความทุกข์เหล่านี้ไม่มีสูตรยาสำเร็จ ไม่มีขนาดยาที่เหมาะสม และไม่สามารถบรรเทาได้ด้วยการเพิ่มขนาดมอร์ฟีน
เพราะสิ่งที่กำลังเจ็บปวดนี้ ไม่ได้เกิดจากร่างกายอันยิ่งใหญ่ แต่มาจากหัวใจดวงเล็ก ๆ ของความเป็นมนุษย์คนหนึ่งเท่านั้น
ดังนั้น สิ่งที่ผู้ป่วยต้องการจึงไม่ใช่ยาที่แรงขึ้น แต่คือใครสักคนที่นั่งลงที่ข้างเตียง รับฟังโดยไม่ตัดสิน และจับมือโดยไม่ได้เร่งรีบไปไหน เพื่อให้เขายังรู้สึกได้ว่าตนเองมีคุณค่า แม้ร่างกายจะค่อย ๆ อ่อนแรงลงทุกวัน
การแพทย์อาจรักษาโรคได้หลายชนิด แต่การเยียวยาความทุกข์ของมนุษย์นั้น ต้องอาศัยมากกว่ายาเสมอ
เมื่อความเจ็บปวดไม่อาจถูกทำให้หายไป เราอาจไม่ต้องพยายามทำให้มันหาย
แต่อาจเพียงช่วยให้ใครคนหนึ่งไม่ต้องเผชิญมันเพียงลำพัง
บทความโดย นพ.ภิญโญ ศรีวีระชัย
Dr. Pinyo Sriveerachai, M.D.
Palliative care Specialist (ว.) : 26339
ให้เราช่วยดูแลคนที่คุณรักในช่วงเวลาสำคัญที่สุดของชีวิต
หากคุณกำลังมองหาโรงพยาบาลดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายหรือศูนย์ดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง ทีมแพทย์ของโรงพยาบาลวันเวลาอินเตอร์เนชั่นแนล พร้อมให้คำแนะนำและวางแผนการดูแลที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยและครอบครัว เราพร้อมดูแลทั้งด้านร่างกายและจิตใจเพื่อให้ทุกช่วงเวลามีคุณค่า เต็มไปด้วยความสงบ และความหมาย
