ผู้ป่วยติดเตียงมีความเสี่ยงต่อการเกิดแผลกดทับ ภาวะติดเชื้อ กล้ามเนื้อลีบ และภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ได้ง่าย หากได้รับการดูแลไม่เหมาะสม การพลิกตะแคงตัวอย่างสม่ำเสมอ ดูแลโภชนาการ รักษาความสะอาดของผิวหนัง และเฝ้าระวังสัญญาณผิดปกติอย่างใกล้ชิด จะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนและช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้อย่างมาก การดูแลผู้ป่วยติดเตียงไม่ใช่เพียงการช่วยเหลือในกิจวัตรประจำวันเท่านั้น แต่ยังเป็นการดูแลทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และอารมณ์ของผู้ป่วยในระยะยาว โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง หรือผู้ป่วยที่อยู่ในระยะท้ายของโรค ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่องจากบุคลากรที่มีความรู้และประสบการณ์ ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยที่กลายเป็นผู้ป่วยติดเตียงมีสาเหตุมาจากโรคหลอดเลือดสมอง หากต้องการข้อมูลการฟื้นฟูและการดูแลเฉพาะทาง สามารถติดต่อศูนย์ดูแลผู้ป่วย Stroke ซึ่งมีแนวทางการดูแลที่ช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนในระยะยาว
ทำไมผู้ป่วยติดเตียงจึงเสี่ยงเกิดแผลกดทับและภาวะแทรกซ้อน
แผลกดทับเกิดจากแรงกดทับบริเวณผิวหนังและเนื้อเยื่อเป็นเวลานาน ส่งผลให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงเนื้อเยื่อไม่เพียงพอ จนเกิดการทำลายของผิวหนังและเนื้อเยื่อชั้นลึก โดยมักพบได้บริเวณปุ่มกระดูก เช่น สะโพก ก้นกบ ส้นเท้า ข้อศอก และหัวไหล่ ผู้ป่วยติดเตียงมักมีการเคลื่อนไหวร่างกายจำกัด จึงเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงที่สุด โดยเฉพาะผู้ที่มีภาวะขาดสารอาหาร กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ หรือมีโรคประจำตัวที่ส่งผลต่อการไหลเวียนของเลือด นอกจากแผลกดทับแล้ว ยังมีภาวะแทรกซ้อนอื่นที่พบได้บ่อย ได้แก่- ปอดอักเสบจากการนอนติดเตียงเป็นเวลานาน
- กล้ามเนื้อลีบและข้อติด
- ภาวะขาดสารอาหาร
- การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
- ภาวะซึมเศร้าหรือความเครียดสะสม
- ภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ
วิธีดูแลผู้ป่วยติดเตียงอย่างถูกต้องในชีวิตประจำวัน
การดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่มีประสิทธิภาพควรครอบคลุมหลายด้านควบคู่กันไป ไม่ใช่เพียงการดูแลเรื่องอาหารหรือการทำความสะอาดเท่านั้นพลิกตะแคงตัวอย่างสม่ำเสมอ
การเปลี่ยนท่านอนทุก 2 ชั่วโมง เป็นวิธีสำคัญที่สุดในการลดความเสี่ยงแผลกดทับ เพราะช่วยลดแรงกดบริเวณเดิมซ้ำ ๆ และกระตุ้นการไหลเวียนเลือด หากผู้ป่วยไม่สามารถขยับตัวเองได้ ผู้ดูแลควรจัดท่านอนสลับซ้าย ขวา และนอนหงายอย่างเหมาะสม พร้อมใช้หมอนรองตามจุดต่าง ๆ เพื่อลดแรงกดบนปุ่มกระดูกดูแลความสะอาดของผิวหนัง
ผิวหนังที่เปียกชื้นจากเหงื่อ ปัสสาวะ หรืออุจจาระ เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดแผลกดทับได้ง่ายขึ้น ควรทำความสะอาดผิวหนังทุกวัน ซับให้แห้ง และใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงผิวที่เหมาะสมเพื่อรักษาความชุ่มชื้น ไม่ให้ผิวแห้งแตกหรือระคายเคืองส่งเสริมโภชนาการที่เหมาะสม
ร่างกายต้องการสารอาหารเพียงพอเพื่อซ่อมแซมเนื้อเยื่อและรักษาสมดุลของระบบต่าง ๆ อาหารสำหรับผู้ป่วยติดเตียงควรเน้น- โปรตีนคุณภาพดี
- ผักและผลไม้หลากหลายชนิด
- น้ำดื่มที่เพียงพอ
- วิตามินและแร่ธาตุที่จำเป็น
กระตุ้นการเคลื่อนไหวและกายภาพบำบัด
แม้ผู้ป่วยจะไม่สามารถเดินได้ แต่การขยับแขน ขา และข้อต่อต่าง ๆ อย่างสม่ำเสมอ ช่วยลดปัญหาข้อติด กล้ามเนื้อลีบ และช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือด สำหรับผู้ป่วยที่มีภาวะเรื้อรังหรืออยู่ในช่วงฟื้นฟูการดูแลโดยทีมสหสาขาวิชาชีพในศูนย์ดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองสามารถช่วยวางแผนการดูแลที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายและเป้าหมายการรักษาของแต่ละบุคคลได้สัญญาณเตือนแผลกดทับที่ผู้ดูแลไม่ควรมองข้าม
สัญญาณเริ่มต้นของแผลกดทับ
- ผิวหนังแดงคล้ำผิดปกติ
- กดแล้วสีผิวไม่จางลง
- ผิวหนังอุ่นกว่าบริเวณรอบข้าง
- มีอาการบวมหรือแข็งตึง
- ผู้ป่วยรู้สึกเจ็บหรือไม่สบายบริเวณนั้น
- เริ่มมีตุ่มพองหรือผิวหนังถลอก
เมื่อใดควรพิจารณาดูแลผู้ป่วยติดเตียงโดยทีมวิชาชีพ
หลายครอบครัวเผชิญความท้าทายในการดูแลผู้ป่วยติดเตียงเป็นเวลานาน ทั้งภาระทางร่างกาย อารมณ์ และความรู้ทางการแพทย์ที่จำเป็นในการดูแลผู้ป่วยอย่างถูกต้อง หากผู้ป่วยมีภาวะแทรกซ้อนหลายด้าน ต้องให้อาหารทางสายยาง มีแผลกดทับ ต้องการกายภาพบำบัดต่อเนื่อง หรืออยู่ในระยะท้ายของโรค การได้รับการดูแลจากทีมแพทย์ พยาบาล นักกายภาพบำบัด และผู้เชี่ยวชาญด้านการดูแลแบบองค์รวม จะช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและลดภาระของครอบครัวได้อย่างมีนัยสำคัญ One Vela Hospital เป็นโรงพยาบาลดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายที่ให้บริการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองอย่างครบวงจร โดยมุ่งเน้นการดูแลทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และจิตวิญญาณ ภายใต้การดูแลของทีมแพทย์และบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ เพื่อช่วยให้ผู้ป่วยมีความสบายสูงสุดและมีคุณภาพชีวิตที่ดีที่สุดในทุกช่วงเวลาของการรักษา ไม่ว่าจะเป็นผู้ป่วยติดเตียง ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง ผู้ป่วยระยะท้าย ผู้ป่วย Stroke หรือผู้ที่ต้องการการดูแลอย่างใกล้ชิดในระยะยาว ทีมดูแลของ One Vela Hospital พร้อมวางแผนการดูแลเฉพาะบุคคล เพื่อให้ทั้งผู้ป่วยและครอบครัวได้รับความอุ่นใจตลอดเส้นทางการรักษาคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับผู้ป่วยติดเตียง
ผู้ป่วยติดเตียงควรพลิกตัวบ่อยแค่ไหน?
โดยทั่วไปควรเปลี่ยนท่าทุก 2 ชั่วโมง เพื่อป้องกันแรงกดทับสะสม ลดโอกาสเกิดแผลกดทับ และช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดให้ดีขึ้นผู้ป่วยติดเตียงสามารถฟื้นตัวกลับมาเดินได้หรือไม่?
ขึ้นอยู่กับสาเหตุของการติดเตียง อายุ สุขภาพโดยรวม และการได้รับกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่อง ผู้ป่วยบางราย โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง อาจสามารถฟื้นฟูสมรรถภาพจนกลับมาเคลื่อนไหวได้ดีขึ้นที่นอนลมช่วยป้องกันแผลกดทับได้จริงหรือไม่?
ที่นอนลมช่วยกระจายแรงกดทับและลดความเสี่ยงแผลกดทับได้ แต่ยังจำเป็นต้องพลิกตัวผู้ป่วยอย่างสม่ำเสมอควบคู่กันไป ไม่สามารถใช้แทนการดูแลพื้นฐานได้ทั้งหมดผู้ป่วยติดเตียงควรรับประทานอาหารแบบใด?
ควรได้รับอาหารที่มีโปรตีนสูง พลังงานเพียงพอ และมีวิตามินแร่ธาตุครบถ้วน เพื่อช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ลดการสูญเสียมวลกล้ามเนื้อ และช่วยซ่อมแซมเนื้อเยื่อเมื่อไรควรพาผู้ป่วยติดเตียงพบแพทย์?
หากพบแผลกดทับ ผิวหนังแดงผิดปกติ มีไข้ หายใจเหนื่อย รับประทานอาหารได้น้อยลง ซึมลง หรือมีอาการผิดปกติอื่น ๆ ควรรีบปรึกษาแพทย์ทันทีเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจรุนแรงขึ้น
